MSDS در صنعت

رحیم.بهوندپور

مقدمه :

توسعه ، نتيجه انديشه ، خلاقيت و سازندگي انسانهاست. نيرنيروي انساني به عنوان مهمترينوي  عامل توليد در صنعت و خدمات محسوب مي گردد و اين عامل در محيط كار توسط عوامل متعددي تهديد   مي گردد   که از  مهمترين آنها عوامل شیمیایی بوده که باعث حوادث و بيماري هاي ناشي از كار ( بخصوص بیماریهای مزمن) می باشد . MSDS  یا برگه های شناسایی ایمنی مواد شیمیایی حاوی اطلاعات مربوط به مخاطرات ، کارکردن ایمن و اطلاعات بهداشتی مواد شیمیایی برای مصرف آنها در محیط کار بکار می رود. بنابراین MSDS برای شناخت تهدیدات سلامتی کارکنان توسط مواد شیمیایی و استفاده ایمن از این مواد و جلوگیری از اثرات آنها بر سلامتی نیروی انسانی  و محیط زیست بکار می رود .

 قوانین:

• کارمندان و کارگران حق دارند اطلاعات ایمنی ماده ای را که با آن کار می کنند بدانند و MSDS  باید به زبان قابل فهم در اختیار آنها قرار گیرد.
• بدون  MSDS  نباید هیچ ماده مخاطره آمیزی مورد استفاده قرار گیرد.
• عرضه کنندگان مواد شیمیایی باید MSDS  ماده مورد نظر را در اختیار مصرف کننده قرار دهد  .
• مدیران بر اساس MSDS  بر نحوه صحیح و نگهداری و ... نظارت کنند.
• مدیران بایستی MSDS  تمام مواد شیمیایی را در دسترس کارگران قرار دهند.
• برگه های  MSDS  بایستی توسط کارشناسان مربوطه تکمیل گردند.
• MSDS  مواد شیمیایی بایستی در مکان های استفاده ، انبار ، حمل و نقل ، آتش نشانی ، مدیریت و HSE  در دسترس باشد .
• برگه های MSDS  هر سه سال یکبار بایستی به روز شوند.

برگه های مربوط به ایمنی موادشیمیایی باید اطلاعات لازم را درخصوص تشخیص مواد شیمیایی ، کارخانه تولید ، مشخصات فیزیکی ، طبقه بندی ، مخاطرات ، احتیاطهای ایمنی و روشهای اورژانسی ، اطفاء حریق ، واکنش زایی ، حدود مجاز شغلی ، نگه داری ، حمل و نقل ، پاکسازی و حفاظتی و محیط زیست را در بر بگیرند .

 شرح  اطلاعات مورد نیاز فرم MSDS:

در قسمت بالای فرم بایستی نام ماده ، فرمول ، شماره های CAS ( Chemical Abstracts Service )  و    ICSC(International Chemical Safety Cards) و برچسب ایمنی ماده بایستی قرار گیرد.

الف ) مشخصات کلی

نام ماده شیمیایی که در این فرم نوشته می شود بایستی همان نامی باشد که در روی بر چسب ماده شیمیایی بکار رفته که می تواند نام شیمیایی آن و یا نام تجاری آن باشد . نام کامل ، آدرس و شماره تلفن فروشنده بایستی جهت تماس در شرایط اضطراری ثبت گردد. نامهای مترادف شیمیایی  و نام تجاری و خانواده شیمیایی آن در این قسمت نوشته می شود.

ب ) مشخصات فیزیکی

بایستی نسبت به خواص ظاهری ماده شیمیایی شرح مختصری داده شود ، اینکه آیا آن ماده جامد ، مایع ، گاز بوده و یا رنگ و بوی آن چیست . تا از این مشخصات برای شناسایی ماده در صورت نشتی و همچنین تغییر در ماهیت آن اگاهی پیدا کرد. مشخصات فیزیکی لازم در فرم شامل :

·        نقطه جوش

·        فشار بخار

·        وزن مخصوص

·        حلالیت

·        شکل ظاهری و بو

·        نقطه ذوب

·        وزن مولکولی

·        چگالی بخار

·        فراریت

 ج)خطرات انفجار و آتش سوزی

در صورت دارا بودن شرایط انفجار و اشتعال ، بایستی حدود اشتعال و انفجار آن اعم از UEL و LEL  و  نقطه اشتعال آن مشخص گردد . مواد اطفاء کننده آن و روش اطفاء آن برای اطفاء مناسب و تصمیم گیری بهتر در اطفاء ماده شیمیایی در شرایط اضطراری بکار رود.

د) واکنش زایی و پایداری

بایستی احتمال واکنش مخاطره آمیز در شرایط معین بیان شود.شرایط قابل اجتناب باید ذکر گردد برای مثال :

1. شرایط فیزیکی برای مثال درجه حرارت ، فشار ، نور ، تماس با رطوبت یا هوا.
2. رعایت تجانس یا رعایت مجاورت با مواد دیگر برای مثال اسیدها ، بازها ، عوامل اکسید کننده یا هر ماده مخصوص دیگر که ممکن باعث واکنش زایی گردد.

در صورتی در اثر تجزیه ، مواد شیمیایی مخاطره آمیز ایجاد شود این موضوع باید در قسمت محصولات خطرناک حاصل از تجزیه نوشته شود.

هـ ) خطرات بهداشت صنعتی

در این قسمت بایستی حدود آستانه مجاز تماس شاغل با ماده شیمیایی  TLV(Threshold Limit Value ) و راههای ورود ماده به بدن به منظور تعیین وسیله حفاظتی برای  جلوگیری از ورد  ماده شیمیایی به بدن و سایر عوارض آن اعم از مزمن (عوارضی که در طولانی مدت ایجاد میکند ) ، حاد (عوارضی که در کوتاه مدت ایجاد میکند )  ، سرطانزایی ماده و کمک های اولیه در صورت تماس با آن ماده مشخص شود. ودر صورت لزوم ترتیب برای درمان فوری و اختصاصی مشخص گردد .

و ) نگهداری و حمل و نقل

بایستی در خصوص شرایطی که توسط عرضه کننده و سازمانهی ایمنی به منظور انبار و حمل و نقل توصیه می کنند  اطلاعات لازم را بدست آورد مانند :

·        رعایت تجانس مواد شیمیایی با هم

·        راعیت ضبط و ربط

·        شرایط ذخیره مانن درجه حرارت و دور بودن از تابش مستقیم خورشید

ز ) پاکسازی

در این قسمت بایستی روشهای پاکسازی ماده اعم از استفاده از مواد جاذب ، شستن با آب ، استغاده از عوامل خنثی کننده و بکار بردن تهویه و غیره  در صورت نشتی چه به صورت گاز یا بخار و یا  ریختن ماده  و همچنین

روشهای دفع  با رعایت قوانین ایمنی و زیست محیطی  ذکر گردد.

ح ) حفاظت ویژه

 در خصوص وسایل حفاظت فردی که در حین کار با مواد شیمیایی مورد استفاده واقع می شوند و همچنین در خصوص نوع وسایلی که حفاظت مناسب لازم را تامین می نمایند اطلاعات لازم فراهم شود. بنابراین باید تمامی وسایل حفاظت فردی(PPE) لازم جهت جلوگیری از تماس های تنفسی ، پوستی ، چشمی کارکنان و دیگر اقلام حفاظتی و همچنین روش های تهویه ( موضعی یا عمومی ) مشخص گردند.

ط ) احتیاطات ویژه 

سایر اطلاعاتی که برای بهداشت وایمنی کارکنان ممکن است اهمیت داشته باشد مانند دستورالعملهای ایمنی ، و خطرات دیگری که لازم باشد و همچنین  آموزش ، منابع و مراجع جهت گرد آوری اطلاعات  و غیره می تواند در این قسمت ذکر گردد.

ظ ) محیط زیست

اثراتی که ممکن است این ماده بر روی محیط زیست ( آب ، هوا ، خاک ) داشته باشد و روشهای جلوگیری از این اثرات بر روی محیط زیست  و راههای دفع آن بایستی درج گردد .

در پایان نام ونام خانوادگی  کارشناس تکمیل کننده و همچنین امضاء آن برای پاسخگویی  به شبهات و شرایط لازم  ذکر می گردد .

                                HSE »حفظ نیروی انسانی و تاسیسات »بهره وری